Bize Ulaşın 0 (232) 854 1 854

Ayrancılar (Havaalanına 10 km) / İzmir İletişim

  • tr
Eki 12

Omuz Çıkıkları ve Tedavisi

Omuz Çıkıkları ve Tedavisi

Omuzda Çıkık Nasıl ve Neden Oluşur?

Omzunuz vücudunuzun en esnek eklemidir. Bir topu fırlatmak, sırtınızı kaşımak ve hemen hemen her istikamete uzanabilmek, bu eklemle olası olabilmektedir. Ancak omuzun da yapabilecekleri hudutludur. Eklemin kimi bölümleri yaralanırsa omuz sağlamlığını kaybeder. Bu vaziyette hem hareket kabiliyeti kısıtlanır hem de ağrı ortaya çıkar. Fakat merak etmeyin, doğru rehabilitasyonla omzunuz yeniden daha önceki sağlamlığını kazanabilir.

Omuzda Çıkığın Belirtileri

Omuz çıkığı, ekseriyetle kol belirli pozisyonlara girdiği vakit, mesela sırtınıza döndürdüğünüz zaman kendini belli eder. Bu belirtiler şunlardır:

Omzunuzun yerinden çıkacağı kaygısını duyarsınız.
Bilhassa kolun yukarıya kaldırılmasıyla ağrı duyarsınız.
Omuzda takılma, çıtlama veyahut sürtünme gibi duyular oluşur.
Omuzda güç azalması ve sertleşme olur.

Omuz Çıkığının Nedenleri Nedir?

Bunun iki temel nedeni vardır:

Bir darbe sonrası oluşan yaralanma, çıkığın oluşumuna kapı aralayabilir. Genellikle kol ters bir duruşa zorlandığı ya da böyle bir vaziyette fazla büküldüğü zaman omuz yerinden çıkabilir. Omuza gelen ağır bir darbe, ağır kaldırmak ya da açık kolun üzerine düşmek de omuz çıkıklarına sebep olabilir.
Omuzda gevşeklik vaziyeti doğuştan var olabilir. Ya da zaman içinde ortaya çıkar ve bilhassa fırlatma gerektiren sporları yapanlarda ve yüzücülerde görülür.
Sıhhatli Bir Omuz

Omuz; bağlar, adaleler ve benzer dayanıklı dokularla birbirine bağlanan kemiklerden oluşan bir yapıdır. Omuz sıhhatli iken, bu parçalar beraber çalışır ve bu sayede kolunuzu hiçbir ağrı duymadan uzatabilirsiniz, sallayabilirsiniz ve kaldırabilirsiniz. Fakat rastgele bir bölüm yaralanırsa omuz hareketleri kısıtlanabilir ve ağrılı hale gelebilir.

Temel Yapı: Kemikler ve Labrumdan oluşur

Omuz eklemi, kolun dirsekten omuza kadar olan üst kemiği (humerus) ile kürek kemiğinin (skapula) buluştuğu noktadır. Kürek kemiğinin dışa bakan ucunda glenoid denilen bir yuva vardır. Bu yuva, kol kemiğinin başının, ekleme yerleşmesini sağlar. Bu yuvanın daha derin olmasını sağlamak için dış kenarını kaplayan sert ve lifli bir doku vardır. Buna labrum isimi verilir. Bu yapılar ve köprücük kemiği (klavikula), omuzun gücünü ve esnekliğini sağlayan yumuşak dokular için ihtiyaç duyulan olan temel yapıyı oluştururlar.

Eklemi Saran Doku: Kapsül

Kol kemiğinin başını glenoide tutturan bağlar ve benzer sert liflerden oluşan tabakaya kapsül isimi verilir. Bağlar, kol kemiğinin başını sararak kemiğin yerinden çıkmasına mani olduğu için kapsüle “durağan sabitleyici” (static stabilizer) denir. Aynı bölgede bulunan başka bağlar da, köprücük kemiği ile kürek kemiğini birbirine bağlarlar.

Rotator Manşet, Omuz Hareketlerinin Sağlamlığını Sağlar.

Rotator manşet kolun üstü ile kürek kemiği arasında yer alan adalelerden ve kirişlerden oluşur. Kol kemiğinin başı etrafında, burayı daimi sağlam tutan dokulara, giydiğimiz gömleklerin kol ucunda bulunan manşete benzediği için bu ad koyulur. Kol kemiği başını yerinde tutmanın yanı sıra, rotator manşet bu arada omuzun hareketlerini de kontrol eder. Bu yüzden rotator manşete hareketli “dinamik sabitleyici” (dynamic stabilizer) denir.

Çıkabilen Omuz

Omuzda gevşeklik ve çıkabilirliğin başlıca nedeni, kol kemiği başının yuvasını terketmesine sebep olan yaralanmalardır. Şayet kol kemiği eklemden tamamiyle dışarı çıkmışsa buna omuz çıkığı denir. Şayet kısmen yerinden oynamışsa, bu vaziyete kısmi çıkık (süblüksasyon) isimi verilir. Bu tür yaralanmalarda labrum yırtığı veyahut kapsül gerilmesi, hem de her iki vaziyet ansızın olabilir. Eklemin sürekli olarak kuvvet baskısı altında kalması da, fırlatma sporları yapan sporcularda veya eklemleri gevşek olan kimselerde görülebilir ve omuzda yaralanmaya sebep olabilir,

Labrum Yırtılması

Kapsüldeki bağlardan çoğu, labruma bağlıdır. Bu yüzden kol kemiğinin başı yuvasından çıkarsa, labrumu da çekerek gerer ve yırtılmaya kapı aralar. Labrum yırtıkları çoğunlukla, alt bölümde alana gelir. Buna “Bankart Yırtığı” denir. Ancak labrumun üst bölümünde da olabilen yırtıklar vardır ki, bunlara da “SLAP Yırtığı” isimi verilir. Labrum yırtılırsa, kol kemiği başı çok kolaylıkla yuvasından çıkabilir.

Kapsül Gerilmesi

Omuz ekleminde çıkık ya da kısmi bir çıkık, eklemi saran kapsül dokusunu esnetir. Kapsül, fırlatma gibi hareketlerin peş peşe tekrarlanmasıyla da gerilebilir. Esneyen kapsül, artık gevşek kalacak demektir. Bu durum da, eklem sanki yerinden çıkıyormuş gibi bir his yaratır.

Omuzda Gevşeklik ve Çıkık Nerede Oluşur?

Omuzda çıkık yapacak yaralanma bir veya ansızın fazla yerde oluşabilir. Böyle bir vaziyette ekseriyetle kol kemiği başı gereğinden fazla ileri çıkar ve eklemin önüne fırlar. Böyle bir vaziyette, başınızın üstüne veyahut geriye uzandığınız vakit omzunuzun çıkabileceği kaygısına kapılabilirsiniz. Gevşek bir kapsül yüzünden bazen kolunuzu hangi istikamette hareket ettirirseniz ettirin, omzunuzda çıkık olacakmış gibi hissedersiniz.

Cerrahi Rehabilitasyon

Omzunuzda cerrahi yolla yapılacak rehabilitasyonun şekli, meselenin hangi yaralanmayla oluştuğuna bağlıdır. Labrum yırtılması varsa, iyileşebilmesi için labrum yine glenoid yuvasına tutturulur. Esnemiş ve gevşemiş bir kapsül, dokular içten dikilmek yoluyla onarılır. Çoğunlukla bu tür operasyonlar 1-2 saat içinde bitirir.

Labrum Yırtığının Onarılması

Labrum’un onarımı için yapılan operasyonla kol kemiği (humerus) başının, omuzdaki yuvaya daha sağlam biçimde oturması sağlanır. Bu işlemde glenoid kemiğine yerleştirilen özel çıpalar (tutturucu sistemler) kullanılabilir. Bunlar, Labrum’un yine yerine dikilmesi için destek noktası görevi yaparlar.

Çıpaların Takılması

Çıpaları yerine takmanın iki yolu vardır. Bazen kemikte küçük delikler açılarak çıpalar bunlara sokulur. Bazı durumlarda ise çıpalar kemiğe çakılır. Bu çıpalar vücutta rahatsızlığa veya tahrişe sebep olmayan özel bir maddeden yapılmıştır. Takıldıkları yerde meselesiz olarak kalabilirler ya da giderek vücut içinde eriyerek kaybolurlar.

Onarımın Bitirmesi

Çıpalar takıldıktan sonra, bunların uçlarına bağlı dikiş iplikleri Labrum’a düğümlenir. Böylelikle operatör labrumu glenoidin kenarına iyice bitişecek kadar çeker ve sıkılaştırır. Şayet SLAP yırtığı denilen türde bir hasar varsa, pazı kirişi de dikişle veya raptiye ile yine birleştirilir. Onarım bitince ciltteki kesik dikişle, raptiyeyle ya da cerrahi bantla kapatılır.

Esnemiş Kapsülün Onarılması

Esnemiş bir kapsülün onarılmasıyla kol kemiğinin başını yuvada tutan dokular sıkılaştırılabilir. Bu onarım işlemine başlarken doktor, kapsülde birkaç tane kesik açacaktır. Böylelikle kapsülü, birbirinin üzerine bindirerek sıkılaştırabileceği doku parçalarına ayırmış olur.

Kapsülün Çekilmesi

Kapsülün alt parçası yukarıya çekilir ve dikilir. Bu yolla kapsül eskisinden daha sıkı bir vaziyete gelir. Bu işlemi, yatak düzeltme gibi düşünün: Çarşafın bir ucundan çektiğiniz vakit tüm yüzey gerginleşir.

Onarımın Bitirmesi

Onarım işleminin bitirmesi için kapsülün üst parçası aşağı çekilerek, ilk parçanın üzerine dikilir. Tam yerine oturması atılan dikişlerle sağlanır. İki parçayı üst üste bindirmekle, kapsüldeki gevşek ve fazla doku toplanmış olur. Onarım bitirdiğinde, cilt ipliği, delgeç veya cerrahi bantla kapatılır.

Operasyon Sonrası

Operasyondan sonra genellikle aynı gün hastaneden çıkabilirsiniz. Ancak bazen bir gece yatmanızı gerektiren vaziyetler olabilir. Haneye geldikten sonra operasyon yerinin veya yerlerinin, size öğretildiği gibi bakımını yapmalı ve ağrınızın dinmesi için de ilaçlarınızı tarife göre almalısınız. Gittikçe iyileştikçe, günlük hayatınıza dönebileceksiniz. Size düşen, kendinizi yormamaya ve doktorunuzun tekliflerini eksiksiz yerine getirmeye önem vermektir.

İyileşme Hastanede Başlar

Ameliyatınız bitince dinlenmek için bir müddet özel bakım odasına alınacaksınız. Omzunuz bandajlanmış ve kolunuz, hareket etmemesi için askıya alınmış olacak. Sizi deşarj olmak için hemşireler size ağrı kesici ilaç verecekler. Bu amaçla, ilacı direk doğruya eklemin içine veren bir alet da kullanılabilir. Bir takım vaziyetlerde, şişliği azaltmak için omzunuza buz torbası uygulanabilir veyahut özel bir soğutma aleti kullanılabilir.

Evde İyileşme Süreciniz

Evde geçireceğiniz iyileşme sürecini hızlandırmak için aşağıdaki tavsiyelere uyun.

Sargılarınızı temiz ve kuru tutun. Ne vakit banyo yapabileceğinizi doktorunuza mesele.
Reçeteli ilaçlarınızı tarife uygun olarak kullanarak ağrınızı kontrol altında tutun.
Şişliği azaltmak için soğuk uygulayın ve şayet doktor uygun gördüyse, soğutma aletinden istifade edin.
Doktorunuz onaylayana kadar kol askınızı çıkarmayın.
İşinize ne vakit geri dönebileceğinizi doktorunuza mesele.
İyileşme döneminde aşağıdaki vaziyetlerden rastgele biri ortaya çıkarsa doktorunuza haber verin:

38.3°C üzerinde ateş
Şiddetli veya gittikçe artan ağrı
Kolunuzda veya elinizde uyuşma veya karıncalanma
Kesiklerden kanama veya gittikçe artan akıntı
Gittikçe artan kızarıklık veya şişme (bir miktar şişme normaldir)
Rehabilitasyon Programına Başlarken

Rehabilitasyonda temel ilke omzunuzun hareket açıklığını tam ve sıhhatli olarak yine kazanmanızı sağlamalıdır. Omzunuzun, rahat hareket etmenizi sağlayacak kabiliyeti yine kazanması çok ehemmiyetlidir. Bir fizik rehabilitasyon uzmanının yardımıyla omzunuzun gücünü artıracak ve esnekliğini geliştirecek egzersizleri yapmayı öğreneceksiniz. Aynı zamanda, omzunuzda yeniden bir yaralanmaya sebep olabilecek hareketlerden kaçınmayı da öğreneceksiniz.

Rehabilitasyonun Hedeflerinin Belirlenmesi

Tam bir rehabilitasyon süreci zaman alır. Bu, çoğu zaman birkaç ay sürer. Bu konuda en iyi neticesi alabilmek için fizik rehabilitasyon uzmanınıza rehabilitasyon hedeflerinizi anlatın. Böylelikle uzman sizin gereksinimlerinizi karşılayacak bir program hazırlayabilir. Şunu da unutmayın ki rehabilitasyonda işin çoğu size düşecektir. Zati egzersizlerin pek çoğunu hanede kendi kendinize yapacaksınız. Bu sebeple kesinlikle her gün bu çalışma için zaman ayırmayı savsaklamayın. Eğer sporcuysanız, spor faaliyetinize yeniden dönmenizi sağlayacak özel egzersizler verilecektir.

Ağrı ve Sertliğin (Omuz Hareket Kısıtlılığı) Azaltılması

Rehabilitasyon programının ilk mertebelerinde fizik tedavi uzmanıyla birlikte ağrı, şişlikler ve omuz sertliğinin giderilmesine yönelik çalışacaksınız. Sizin durumunuzun gerektirdiği bazı değişik rehabilitasyon metotları kullanılabilir. En sık kullanılan metotlardan bazıları şunlardır:

Elle Uygulanan Rehabilitasyon

Elle rehabilitasyon, ekseriyetle sertliğin giderilmesi için esneme ve dokulara masaj şeklinde uygulanır. Fizik rehabilitasyon uzmanıyla beraber çalıştığınızda, onun sağladığı dirence karşı itmek suretiyle adale çalıştırma egzersizleri de yapabilirsiniz.

Ultrason

Ultrason rehabilitasyonunda, ağrı vermeyen ses dalgaları ile omuzda derin dokularda ısı yaratılır. Bu da adale spazmlarını dindirmeye yardımcı olur. Geçirilen bir kazadan ya da ameliyattan sonra oluşmuş yara dokusu varsa, ultrason bunu da dağıtmaya yardımcı olabilir.

Elektrikli Uyarma

Bu yolda, omuza yerleştirilen yastıkçıklardan, vücutta acıya neden olmayan elektrik akımı verilir. Genelde bu yolla ağrı ve şişlikler azaltılabilir. Ayrı olarak omuza kan akımı da bu yolla hızlanarak iyileşmeyi kolaylaştır.

Esnekliğin Artırılması

Rehabilitasyon programı, omuz hareket açıklığını artıracak egzersizlerle başlayacaktır. Doktorunuz veya fizik rehabilitasyon uzmanınızın verdiği direktifleri kesinlikle yerine kazancın. Çalışma esnasında yavaş ve yumuşak hareketler yapın. Normal soluk alın ve ağrı duyarsanız egzersizi hemen net.

Sarkaç Egzersizi

Sağlam kolunuzla bir masa veyahut sandalyeye dayanın. Yaralanmış kolunuzu dümdüz tutarak aşağıya sallandırın ve gevşek bırakın.
Gevşek tuttuğunuz kolu, bir daire çizecek gibi yavaşça döndürün. Sonra aynı hareketi ters istikamette yapın. Hemen peşinden kolu öne ve arkaya, daha sonra da sağdan sola sallayın.
Dikkat: Bu egzersizi her gün üç defa beşer dakika yapın. Her bir dakika sonrası, kolu hareket ettirdiğiniz istikameti değiştirin.

Süpürgeyle Esneme Hareketi

Yere veya yatağınıza sırtüstü yatın. Sorunlu taraftaki elinizle uzun bir süpürgenin sapını ya da bir bastonu tutun. Diğer elinizle de sapı veya bastonu daha aşağıdan kavrayın.
Yavaşça sapı ağrı duymadan kaldırabileceğiniz kadar yükseğe itin. 10 saniye bu durumda kalın.
Başlangıç pozisyonuna dönün ve hareketi 3 – 5 kez tekrarlayın.
Dikkat: Bu esneme hareketini zorlamayın. Ağrı duyarsanız hemen kesin.

Duvarda Elle Yürüme

Yaralanmış omzunuzla duvar arasında 60 santimetreye kadar açıklık bırakarak yan durun.
Kolunuzu omuz hizasına kaldırın ve parmaklarınızla duvarda “yürür” gibi yaparak kolunuzu ağrı duymadan iltimas edebildiğiniz yere kadar rakımın. 10 saniye bu durumda kalın. Sonra yine parmaklarınızı yürüterek kolunuzu aşağı indirin.
Bu hareketi 3 – 5 kez tekrarlayın.
Dikkat: Doktorunuza bu esneme hareketinin sizin için uygun olup olmadığını sorun.

Omuzun Güçlendirilmesi

Omzunuz giderek işlevini kazandıkça, eklemin tekrar çıkmaması ve sağlam olması için güç geliştirici egzersizlere geçeceksiniz.Bu çalışmalara başlamadan önce esneklik (germe) hareketleri yapmayı savsaklamayın. Size özel olarak verilen direktifler varsa bunlara uyun ve bu hareket ağrı vermeye başlarsa hemen net.

İçe Döndürme

Kapının kulpuna bir lastik bant bağlayın. Yaralanmış omzunuz kapıya yakın durun. Mesafe, lastik bandı hafifçe gerecek kadar olmalı.
Dirseğinizi vücudunuzdan ayırmadan ve kolunuzu “L” biçiminde tutarak yavaşça lastiği kendinize doğru çekin.
Yavaşça başlangıç duruşunuza dönün ve hareketi 5-15 sefer tekrarlayın.
Dışa Döndürme

Kapının kulpuna bir lastik bant bağlayın. Yaralanmış omzunuz kapıdan uzak yanda kalacak şekilde durun. Mesafe, lastik bandı hafifçe gerecek kadar olmalı.
Dirseğinizi vücudunuzdan ayırmadan ve kolunuzu “L” biçiminde tutarak yavaşça lastiği kendinize doğru çekin.
Yavaşça başlangıç duruşunuza dönün ve hareketi 5 -15 kez tekrarlayın.
Kanat Hareketi

Kollarınızı yana sallandırın. Her iki elinize de bir ağırlık alın.
Dirseklerinizi bükmeden yavaşça kollarınızı yukarı kaldırın. Bilekleriniz omuz yüksekliğini geçmesin.
Kollarınızı yavaşça başlangıç durumuna kazancın. Bu hareketi 5 -15 kez tekrarlayın.
Dikkat: Ne kadar ağırlık kaldırabileceğinizi doktorunuza sorun.

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz